هوش مصنوعی، مهمان بیرقیب صنعت فوتبال هوش مصنوعی با تحلیل میلیونها داده از عملکرد تیمها، بازیکنان و شرایط مسابقه، شیوه پیشبینی فوتبال را متحول و آن را از تحلیلهای شهودی به مدلی مبتنی بر داده و احتمال تبدیل کرده است. این فناوری علاوه بر تغییر تحلیل مسابقات، نقش پررنگی در صنعت ورزش و بازار شرطبندی پیدا کرده است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و به نقل از سیتنا، سالها قبل پیشبینی نتیجه یک مسابقه فوتبال بیشتر به تجربه مربیان، تحلیل کارشناسان یا حتی حس و شهود هواداران وابسته بود، اما امروز معادله تغییر کرده است. هوش مصنوعی با اتکا به حجم عظیمی از دادهها، در حال بازتعریف شیوه تحلیل مسابقات و ارائه تصویری دقیقتر از احتمال رخدادهای آینده است.
در فوتبال مدرن، تقریباً هر حرکت بازیکنان به داده تبدیل میشود. مسافت طیشده، سرعت دویدن، کیفیت پاسها، میزان مالکیت توپ، الگوی حملات، نحوه پرس و حتی موقعیت بازیکنان در هر لحظه از بازی توسط سامانههای هوشمند ثبت و تحلیل میشود. این اطلاعات به الگوریتمها کمک میکند تا عملکرد واقعی تیمها را فراتر از نتیجه نهایی مسابقه ارزیابی کنند.
پیشبینی بر پایه احتمال برخلاف تصور عمومی، هوش مصنوعی نتیجه مسابقات را پیشگویی نمیکند. این فناوری تنها با تحلیل هزاران متغیر، احتمال وقوع سناریوهای مختلف را محاسبه میکند. به بیان دیگر، الگوریتمها مشخص نمیکنند کدام تیم قطعاً پیروز خواهد شد، بلکه نشان میدهند هر نتیجه با چه احتمالی ممکن است رخ دهد.
برای رسیدن به این برآوردها، مدلهای هوش مصنوعی از دادههای متنوعی استفاده میکنند؛ از سوابق تقابل دو تیم و عملکرد بازیکنان گرفته تا شرایط آبوهوایی، میزبانی، مصدومیتها، خستگی ناشی از سفر و حتی تغییرات تاکتیکی در طول فصل.
یادگیری ماشین؛ مغز متفکر تحلیل فوتبال فناوری یادگیری ماشین مهمترین ابزار این تحول به شمار میرود. این مدلها پس از بررسی هزاران مسابقه، الگوهایی را شناسایی میکنند که ممکن است برای تحلیلگران انسانی قابل تشخیص نباشد. هرچه دادههای بیشتری در اختیار این سامانهها قرار گیرد، دقت تحلیلها نیز افزایش مییابد.
در کنار آن، فناوری پردازش زبان طبیعی نیز اخبار ورزشی، مصاحبه مربیان، گزارشهای پزشکی و محتوای شبکههای اجتماعی را بهصورت لحظهای بررسی میکند تا در صورت وقوع رویدادهای مهم، مدلهای تحلیلی بهروزرسانی شوند.
دوربینهایی که فوتبال را میخوانند یکی دیگر از فناوریهای اثرگذار، بینایی رایانهای است. دوربینهای هوشمند مستقر در ورزشگاهها حرکت تمامی بازیکنان و توپ را در طول مسابقه ثبت میکنند و میلیونها داده از نحوه جابهجایی، فاصله میان بازیکنان، سرعت، شتاب و آرایش تاکتیکی تولید میکنند. این اطلاعات، تصویری دقیقتر از کیفیت واقعی عملکرد تیمها در اختیار تحلیلگران قرار میدهد.
تأثیر بر اقتصاد فوتبال کاربرد هوش مصنوعی تنها به باشگاهها و مربیان محدود نیست. شرکتهای فعال در حوزه تحلیل ورزشی، رسانهها و بهویژه صنعت شرطبندی نیز بهشدت به این فناوری وابسته شدهاند. بسیاری از ضرایب شرطبندی امروز بهصورت خودکار و بر اساس تحلیل لحظهای دادهها تغییر میکنند؛ بهگونهای که انتشار یک خبر درباره مصدومیت بازیکنی کلیدی میتواند در چند ثانیه محاسبات الگوریتمها را تغییر دهد.
روی دیگر سکه در کنار مزایای فراوان، توسعه هوش مصنوعی چالشهای تازهای نیز ایجاد کرده است. تمرکز حجم عظیمی از دادههای ورزشی در اختیار شرکتهای بزرگ، نگرانیهایی درباره شفافیت الگوریتمها، حفظ حریم خصوصی کاربران و گسترش قمار آنلاین به وجود آورده است. کارشناسان معتقدند همگام با پیشرفت این فناوری، تدوین مقررات برای نظارت بر نحوه استفاده از دادهها و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی نیز ضروری است.
هوش مصنوعی ماهیت غیرقابل پیشبینی فوتبال را از بین نبرده است؛ بلکه ابزارهایی در اختیار تحلیلگران قرار داده تا بتوانند عدم قطعیت این ورزش را با دقت بیشتری اندازهگیری کنند. شاید هنوز هم یک گل در دقیقه ۹۰ همه محاسبات را بر هم بزند، اما الگوریتمها امروز بیش از هر زمان دیگری میتوانند احتمال وقوع چنین لحظاتی را تحلیل کنند.
۲۲۷۳۲۳
ایلان ماسک: برترین مهندسان استارشیپ و استارلینک حالا روی گراک کار میکنند ایلان ماسک میگوید گراک اخیراً پیشرفتهای زیادی در داخل این شرکت داشته چون برترین مهندسان استارشیپ و استارلینک مشغول کار روی آن هستند.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش دیجیاتو، ایلان ماسک اعلام کرده اسپیسایکس برای تقویت مدل هوش مصنوعی Grok، تعدادی از برترین مهندسان پروژههای استارلینک و استارشیپ را به کار روی گراک منتقل کرده است. این موضوع سرعت بهبود مدلها و زیرساختهای آموزشی را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
ایلان ماسک در پستی در ایکس نوشت: «سرعت بهبود مدلها و زیرساختهای آموزشی بهلطف هماهنگیها در SpaceXAI به شکل چشمگیری درحال افزایش است؛ بهویژه به این دلیل که چند ده نفر از برترین مهندسان استارلینک و استارشیپ بخش قابلتوجهی از زمان خود را به پروژههای هوش مصنوعی اختصاص دادهاند.»
ایلان ماسک از پیشرفت مدل هوش مصنوعی گراک خبر داد ماسک همچنین در پست دیگری گفت مهندسان شرکت Cursor، استارتاپ هوش مصنوعی برنامهنویسی که اسپیسایکس آن را با ۶۰ میلیارد دلار خرید، روی مدل بنیادی جدید Grok کار میکنند. او افزود Grok 4.5، جدیدترین نسخه این چتبات، هماکنون بهصورت بتای خصوصی در تسلا و اسپیسایکس در حال آزمایش است و اسپیسایکس قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی هر ماه مدلهای جدیدی را که از ابتدا آموزش دیدهاند منتشر کند.
تلاشهای ماسک برای پیشتازی در رقابت هوش مصنوعی طی ماههای اخیر با چالشهایی همراه بوده است. اوایل امسال xAI دستخوش تغییراتی در ساختار خود شد و آخرین نفر از ۱۱ همبنیانگذار آن نیز شرکت را ترک کرد. مدل Grok نیز بهویژه در حوزه برنامهنویسی از رقبایی مانند OpenAI و آنتروپیک عقب مانده بود و ماسک در ماه مارس گفته بود xAI از پایه در حال بازسازی است.
در ماه فوریه، ماسک xAI را با اسپیسایکس ادغام کرد و اندکی پس از عرضه اولیه سهام ۸۵ میلیارد دلاری اسپیسایکس، خرید Cursor نیز تأیید شد. براساس این توافق، Cursor به ابررایانههای اسپیسایکس دسترسی پیدا میکند و در مقابل به آموزش Grok کمک خواهد کرد.
انتقال مهندسان ارشد استارلینک و استارشیپ به پروژه Grok تازهترین نشانه از تمرکز جدی اسپیسایکس بر هوش مصنوعی است. ماسک پیشتر گفته بود این شرکت قصد دارد با استفاده از منابع مالی حاصل از عرضه اولیه سهام خود، شبکهای متشکل از حداکثر یک میلیون دیتاسنتر مداری مبتنی بر فناوری استارلینک و موشکهای استارشیپ ایجاد کند تا مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی را آموزش داده و اجرا کنند.
۲۲۷۲۲۷
در این ۵ مکان، خورشید هرگز غروب نمیکند در برخی نقاط کره زمین، خورشید هرگز غروب نمیکند و شب جای خود را به روشنایی دائمی میدهد؛ پدیدهای شگفتانگیز به نام «خورشید نیمهشب» که مرز بین روز و شب را محو میکند و تجربهای منحصربهفرد از طبیعت برای گردشگران رقم میزند. در این مطلب به بررسی پنج مکانی که خورشید هرگز در آنها غروب نمیکند میپردازیم.
تینا مزدکی_در برخی نقاط زمین، در طول فصل تابستان، پدیدهی طبیعی شگفتانگیزی به نام «خورشید نیمهشب» رخ میدهد؛ جایی که شبها هرگز فرا نمیرسند و خورشید تا دیروقت آسمان را روشن نگه میدارد و مرز میان روز و شب را محو میکند. در این زمان از سال، بهدلیل زاویهی انحراف محور زمین، نور روز در این مناطق ادامهدار میشود، چرا که خورشید هرگز بهطور کامل به زیر افق نمیرود. البته مزیت این وضعیت آن است که زمان بیشتری برای فعالیتهایی مانند کوهنوردی یا کایاکسواری و کشف طبیعت فراهم میشود. در این ماهها، گروه زیادی از گردشگران به این مناطق سفر میکنند تا از فعالیتهای مختلفی که برای این فصل برنامهریزی شدهاند لذت ببرند.
از اسکاندیناوی تا آمریکای شمالی، در ادامه مکانهایی آمدهاند که برای مدت طولانی تاریکی را تجربه نمیکنند:
۱. نروژ
عملاً اصطلاح «خورشید نیمهشب» را نروژ که در اعماق دایرهی قطب شمال واقع شده به وجود آورده است. بین ماههای مه و ژوئیه، این کشور حدود ۷۶ روز نور مداوم روز را تجربه میکند. یکی از بهترین نقاط برای تجربهی این شگفتی، شهر هامرفست است؛ یکی از شمالیترین شهرهای جهان.
این تجربه چیزی کمتر از جادو ندارد. تصور کنید که نیمهشب زیر آسمانی روشن کایاکسواری میکنید یا ساعت ۲ بامداد در کنار آبدرهای نشستهاید و در حالی که خورشید هنوز میتابد، قهوه مینوشید. مردم محلی از این ساعتهای اضافی با کوهپیمایی، قایقسواری و جشنهایی که تا سحر ادامه دارند، بدون نیاز به نور مصنوعی نهایت استفاده را میبرند. البته جنبهی منفی این پدیده، اختلال در چرخهی خواب و ریتم شبانهروزی بدن است. قرار گرفتن طولانیمدت در معرض خورشید نیز با آسیبهای پوستی و سایر مشکلات سلامتی مرتبط است.
۲. اوتکیآگوییک، آلاسکا
وتکیآگوییک که پیشتر با نام بارو شناخته میشد، شمالیترین شهر ایالات متحده است و یکی از معدود مکانهایی در دنیاست که تقریباً ۸۰ روز متوالی، بهطور ۲۴ ساعته نور روز را تجربه میکند. این پدیده از اواخر ماه مه تا اوایل ماه اوت رخ میدهد. اوتکیآگوییک با چشمانداز زیبایش، جایی که توندرا به اقیانوس شمالگان میرسد، مکانی است که زندگی در آن کند پیش میرود، اما هرگز نمیخوابد.
۳. لاپلند فنلاند
ماههای تابستان در شمال فنلاند، بهویژه در منطقهی لاپلند، چیزی کمتر از جادو ندارند. در این منطقه، برای مدت چهار ماه خورشید بهطور پیوسته میتابد و آسمان شب و تمام زیباییهای آسمانیاش برای مدتی ناپدید میشوند. از مه تا اوت، خورشید تنها اندکی به افق نزدیک میشود و هرگز به زیر آن نمیرود. زمانی که منطقه به سرزمین عجایب زمستانی تبدیل میشود و مکان مناسبی برای مشاهدهی پدیدهی شفق قطبی است، در تضاد با زمستانهای تاریک و یخزدهاش در تابستان، بهشتی از دریاچهها، جنگلها و آسمانهای بیانتهاست.
ادامه این مطلب را در «۵ مکان روی زمین که خورشید هرگز در آنها غروب نمیکند»، بخوانید.
۲۲۷۳۲۳
آیا هکرها میتوانند از روی عکس، اثر انگشت شما را سرقت کنند؟ با گسترش دوربینهای فوقدقیق تلفنهای هوشمند و پیشرفت ابزارهای هوش مصنوعی، نگرانیها درباره امکان استخراج اثر انگشت از تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی دوباره افزایش یافته است. کارشناسان امنیت سایبری میگویند این حمله از نظر فنی امکانپذیر است، اما هنوز یک تهدید فراگیر برای عموم کاربران محسوب نمیشود.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش سیتنا، کارشناسان امنیت سایبری میگویند امکان استخراج اثر انگشت از تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی از نظر فنی امکانپذیر است، اما هنوز یک تهدید فراگیر برای عموم کاربران محسوب نمیشود. با این حال، برای افراد دارای دسترسیهای حساس، مدیران دولتی و کاربران سامانههای بیومتریک، این خطر جدیتر از گذشته ارزیابی میشود.
سابقه ماجرا؛ از یک عکس تا بازسازی اثر انگشت نخستین نمونه مشهور این حمله در سال ۲۰۱۴ رخ داد؛ زمانی که «یان کریسلر» (معروف به Starbug) از اعضای گروه هکری آلمانی Chaos Computer Club اعلام کرد با استفاده از چند عکس باکیفیت از دستهای Ursula von der Leyen توانسته اثر انگشت او را بازسازی کند. این پژوهش نشان داد برای کپیبرداری از اثر انگشت، الزاماً نیازی به دسترسی فیزیکی به فرد وجود ندارد و تصاویر با وضوح بالا نیز میتوانند کافی باشند.
همزمان پژوهشگران ژاپنی نیز هشدار دادند که عکسهای گرفتهشده از فاصله چند متری، در صورت کیفیت مناسب، میتوانند جزئیات لازم برای بازسازی اثر انگشت را در اختیار مهاجمان قرار دهند.
وضعیت در سال ۲۰۲۶؛ هوش مصنوعی چه تغییری ایجاد کرده است؟ در سال ۲۰۲۶ چندین گزارش امنیتی و رسانهای هشدار دادهاند که ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی اکنون میتوانند جزئیات خطوط اثر انگشت را از تصاویر واضح استخراج و بازسازی کنند. کارشناسان معتقدند کاری که یک دهه قبل نیازمند تخصص آزمایشگاهی بود، امروز با نرمافزارهای پردازش تصویر و مدلهای هوش مصنوعی آسانتر شده است.
گزارشهای منتشرشده در مه و ژوئن ۲۰۲۶ بهطور خاص درباره عکسهای سلفی با علامت «V» یا نمایش کف دست هشدار دادهاند؛ زیرا نوک انگشتان در این تصاویر اغلب بهصورت واضح دیده میشود.
تازهترین آمار و دادهها تا ژوئن ۲۰۲۶ ۱. افزایش حملات علیه سامانههای بیومتریک
بر اساس گزارشهای صنعت امنیت بیومتریک، حملات جعل یا Spoofing علیه سامانههای احراز هویت بیومتریک از سال ۲۰۲۰ تاکنون رشد قابل توجهی داشتهاند. برخی گزارشهای تخصصی از افزایش چند هزار درصدی تلاشها برای دور زدن سامانههای بیومتریک خبر میدهند.
۲. رشد شدید حملات مبتنی بر دیپفیک
گزارشهای امنیتی نشان میدهد حملات دیپفیک و جعل هویت دیجیتال در حوزه بیومتریک طی سالهای اخیر جهش چشمگیری داشتهاند؛ بهطوری که برخی شاخصها از رشد بیش از ۷۰۰ درصدی برخی انواع حملات مبتنی بر دیپفیک در بازههای کوتاه زمانی خبر میدهند.
۳. وضعیت واقعی سرقت اثر انگشت از عکس
با وجود افزایش نگرانیها، تاکنون هیچ آمار رسمی بینالمللی مبنی بر وقوع گسترده سرقت اثر انگشت از عکسهای شبکههای اجتماعی منتشر نشده است. سازمانهای امنیتی و متخصصان تأکید میکنند که این حمله «ممکن» است اما هنوز در مقیاس وسیع مشاهده نشده و بیشتر برای اهداف خاص و افراد با ارزش اطلاعاتی بالا مطرح است.
۴. افزایش کلی جرائم هویتی
بر اساس گزارشهای جهانی تقلب هویتی، نرخ تقلب و جعل هویت دیجیتال همچنان در سطح بالایی قرار دارد و حملات مبتنی بر دادههای بیومتریک به یکی از نگرانیهای اصلی صنعت احراز هویت تبدیل شدهاند.
کارشناسان امنیت سایبری در سال ۲۰۲۶ دو دیدگاه اصلی دارند:
گروه اول معتقدند فناوری اکنون به سطحی رسیده که بازسازی الگوهای اثر انگشت از تصاویر باکیفیت کاملاً عملی شده است و کاربران باید در انتشار تصاویر دستهای خود احتیاط بیشتری داشته باشند. گروه دوم میگویند اجرای موفق این حمله همچنان نیازمند شرایط خاص، تجهیزات تکمیلی و هدفگیری دقیق قربانی است و برای کاربران عادی احتمال وقوع آن پایین محسوب میشود. متخصصان برای کاهش ریسک این نوع حملات پیشنهاد میکنند:
1. از انتشار تصاویر بسیار واضح از نوک انگشتان یا کف دست خودداری شود.
2. برای حسابهای مهم فقط به اثر انگشت متکی نباشید و احراز هویت چندمرحلهای (MFA) را فعال کنید.
3. دسترسی عمومی به تصاویر شخصی در شبکههای اجتماعی محدود شود.
4. در سامانههای حساس از ترکیب چند عامل احراز هویت استفاده شود.
تا ژوئن ۲۰۲۶، سرقت اثر انگشت از روی عکس دیگر یک فرضیه علمی یا داستان تخیلی نیست؛ پژوهشها و نمونههای عملی نشان دادهاند که بازسازی اثر انگشت از تصاویر باکیفیت امکانپذیر است. با این حال، شواهد موجود نشان میدهد این تهدید هنوز به یک موج گسترده جرائم سایبری تبدیل نشده و بیشتر متوجه اهداف خاص و ارزشمند است. آنچه تغییر کرده، نقش هوش مصنوعی در کاهش هزینه و پیچیدگی این حملات است؛ موضوعی که باعث شده کارشناسان امنیتی نسبت به انتشار تصاویر با وضوح بالا هشدارهای جدیتری صادر کنند.
۲۲۷۲۲۷
چرا دولت آمریکا خطرناکترین مدلهای Claude را از دسترس خارج کرد! شرکت هوش مصنوعی «آنتروپیک» (Anthropic) در پی صدور یک دستورالعمل نظارتی و فوقالعاده سختگیرانه از سوی دولت ایالات متحده، مجبور شد دسترسی به دو مورد از قدرتمندترین و ارزشمندترین مدلهای پیشرو خود یعنی Fable ۵ و Mythos ۵ را به طور ناگهانی قطع کند؛ اقدامی شوکهکننده که به نظر میرسد نتیجه مستقیم استراتژی تبلیغاتی خود این شرکت و بزرگنمایی درباره خطرات آخرالزمانی هوش مصنوعی بوده است.
تینا مزدکی_بر اساس بیانیهای که روز جمعه در وبسایت شرکت آنتروپیک (Anthropic) منتشر شد، این شرکت در پاسخ به حکم فوقالعاده محدودکننده دولت ایالات متحده، مجبور شد دسترسی به دو مورد از ارزشمندترین مدلهای هوش مصنوعی پیشرو خود را «به طور ناگهانی قطع کند». در این بیانیه آمده است: «ما معتقدیم که این اتفاق ناشی از یک سوءتفاهم است و در تلاشیم تا در اسرع وقت دسترسی به این مدلها را بازیابی کنیم.»
اقدام حکومتی مورد بحث، یک «دستورالعمل کنترل صادرات» است که بر اساس آن، اتباع خارجی (چه در داخل و چه در خارج از خاک ایالات متحده) اجازه استفاده از این مدلها را ندارند. این تصمیم انگیزه خود را از آنچه آنتروپیک «یک نگرانی نامشخص در حوزه امنیت ملی» مینامد، گرفته است.
اما واقعیت این است که دغدغههای امنیت ملی و سایر ترسهای مربوط به ایمنی و حفاظت، از همان ابتدا در مرکز توجه فرآیند عرضه این مدلها قرار داشت؛ موضوعی که نشان میدهد وقوع چنین رویدادی کاملاً قابل پیشبینی بود.
کمپین بزرگنمایی خطر و ایجاد وحشت آنتروپیک در اوایل ماه آوریل، به جای عرضه عمومی مدل پیشنمایش خود یعنی Claude Mythos، فرآیند ساخت آن را به نوعی کمپین آگاهیبخشی درباره خطرات ظاهری و هولناک مدلهای هوش مصنوعی پیشرو تبدیل کرد.
این شرکت یک سند مشخصات سیستم (System Card) منتشر کرد و در آن توضیح داد که چرا این مدل به صورت عمومی عرضه نخواهد شد. در این سند به تواناییهای ترسناکی مانند «فریبکاری» و قابلیت فرار فرضی از محدودیتهای یک سیستم قرنطینه شده اشاره شده بود. این مدل همچنین به طرز نگرانکنندهای میتوانست در توسعه تسلیحات پیشرفته مفید واقع شود. به عنوان نمونه، در سند سیستم آمده بود که این هوش مصنوعی «قادر به ترکیب معنادار دادهها در حوزههای مختلف و مرتبط با توسعه تسلیحات بیولوژیکی فاجعهبار است.»
همزمان، این شرکت «پروژه گلسوینگ» (Project Glasswing) را راهاندازی کرد؛ برنامهای که در آن به گروه محدودی از شرکا و سازمانها اجازه داده شد تا این مدل را آزمایش کنند تا بفهمند چه وحشتهای جدیدی را میتواند به دنیای امنیت سایبری تحمیل کند. در پست وبلاگی آنتروپیک درباره این پروژه آمده بود: «ما پروژه گلسوینگ را به دلیل قابلیتهایی که در مدل پیشرو جدید خود مشاهده کردیم شکل دادیم؛ قابلیتهایی که معتقدیم میتوانند ساختار امنیت سایبری را بازتعریف کنند.»
وقتی پای رسانههای زرد و ترامپ به میان آمد طولی نکشید که با وجود ماهیت تخصصی و فنی موضوع، مدل Mythos Preview به تیتر اول رسانههای زرد تبدیل شد. مقالهای در نیویورک پست با نقل قول از رومان یامپولسکی، دانشمند علوم کامپیوتر، پیشبینی کرد که با توجه به آنچه این مدل نوید میدهد، هوش مصنوعی به زودی میتواند «ابزارهای هک، تسلیحات بیولوژیکی، تسلیحات شیمیایی و تسلیحات نوظهوری را توسعه دهد که ما حتی قادر به تصور آنها نیستیم.» عبارت «تسلیحاتی که حتی قادر به تصورشان نیستیم» حتی به تیتر اصلی این روزنامه راه یافت.
مقامات دولت بریتانیا و رهبران بخش مالی بریتانیا نیز در واکنش به این خطر ادراکشده، برای تدوین یک برنامه اقدام اضطراری دست به کار شدند. به گزارش نیویورک تایمز، سیاست «عدم مداخله» دولت ترامپ در قبال هوش مصنوعی پس از اعلام خبر ساخت Mythos تغییر کرد و صرفِ وجود این فناوری، به تدوین یک فرمان اجرایی با تمرکز بر ایمنی هوش مصنوعی کمک کرد؛ فرمانی که دونالد ترامپ حدود یک هفته پیش آن را امضا کرد.
با این وجود، آنتروپیک هفته گذشته دو مدل Claude Fable ۵ و Mythos ۵ را روانه بازار کرد. این شرکت Fable ۵ را به عنوان «مدلی از کلاس Mythos که آن را برای استفاده عمومی ایمن کردهایم» توصیف کرد، اما افزود که قابلیتهای آن «از هر مدلی که تا به حال به صورت عمومی عرضه کردهایم فراتر میرود.» در همین حال، مدل Mythos ۵ به عنوان بخشی از پروژه گلسوینگ، به صورت بسیار محدود عرضه شد.
«براین مرچنت» در خبرنامه Blood in the Machine این وضعیت را اینگونه توصیف کرد: «استارتاپ هوش مصنوعی که اکنون رتبه اول کشور را دارد، پس از ایجاد یک موج خبری بزرگ در رسانههای فناوری با اعلام این مطلب در ماه آوریل که یک مدل هوش مصنوعی به نام Mythos ساخته که آنقدر قدرتمند و خطرناک است که کل نظم تمدن بشری را تهدید میکند—و اینکه با جدیت این محصول را از عموم مخفی نگه میدارد تا از ما محافظت کند—در نهایت تصمیم گرفت Mythos را برای فروش بگذارد.»
ضربه نهایی دولت و بهانهای به نام «جیلبریک» تنها چند ساعت پس از اینکه مرچنت این کلمات را به رشته تحریر درآورد، دستورالعمل کنترل صادرات به آنتروپیک ابلاغ شد و دسترسی به Fable ۵ و Mythos ۵ به دلیل نگرانیهای آشکار امنیت ملی قطع گردید. به نظر میرسد به آنتروپیک فقط دستور داده شده بود که دسترسی کاربران غیرآمریکایی را لغو کند، اما کاملاً قابل درک است که چرا این شرکت از ترس سرپیچی از حکم، دسترسی کل کاربران جهان را قطع کرده است؛ چرا که در میان بسیاری از مسائل، افراد غیرآمریکایی حتی در خود شرکت آنتروپیک نیز کار میکنند و مسدود کردن کل سیستم تا زمان حل مشکل، راهکار سادهتری بوده است.
نکته جالب اینجاست که در بیانیه آنتروپیک اشاره شده که این شرکت با دولتهای آمریکا و بریتانیا و «چندین سازمان خصوصی شخص ثالث» برای ایجاد یک مجموعه از پادمانها و پروتکلهای امنیتی رضایتبخش همکاری کرده بود. هنگام عرضه، این پادمانها به نوعی برجستهترین ویژگی روایت رسانهای پیرامون Fable ۵ بودند. حتی یکی از این گاردریلهای سختگیرانه که برای تنبیه بیسروصدای کاربرانی که از مدل سوءاستفاده میکردند طراحی شده بود، به دلیل طراحی نادرست با انتقاد مواجه شد و آنتروپیک را مجبور به عذرخواهی کرد.
اما طبق گفته آنتروپیک، مقامات دولتی پس از مطلع شدن از یک روش «جیلبریک» (دور زدن قفلهای امنیتی) در مدل Fable ۵ که پادمانهای حیاتی آن را دور میزد، به وحشت افتادند:
«برداشت ما این است که دولت معتقد است از روشی برای دور زدن یا جیلبریک Fable ۵ آگاه شده است. ما نمایشی از این تکنیک خاص را که برای شناسایی تعداد کمی از آسیبپذیریهای جزئی و قبلاً شناختهشده استفاده شده بود، بررسی کردیم. همه این آسیبپذیریها نسبتاً ساده به نظر میرسند و ما دریافتیم که سایر مدلهای موجود در بازار نیز قادر به کشف آنها هستند، بدون اینکه حتی نیازی به دور زدن سیستم داشته باشند.»
آنتروپیک کاملاً درست اشاره میکند که در زمان عرضه Fable ۵، در بخش مربوط به ایمنی مدل در وبلاگ خود به صراحت اعلام کرده بود که وقوع برخی جیلبریکها همچنان ممکن است. آنتروپیک نوشته بود: «جلوگیری کاملاً مطلق از جیلبریکهای جهانی احتمالاً غیرممکن است، اما هدف ما این است که جیلبریکهای باقیمانده را آنقدر کند و پرهزینه کنیم که بتوانیم قبل از استفاده در مقیاس وسیع، آنها را شناسایی و از آنها جلوگیری کنیم.» در واقع، از آنجا که ساخت یک مدل کاملاً ضد جلبیریک هنوز ممکن نیست، آنتروپیک تلاش داشت تا فرآیند جیلبریک را پرهزینه یا بیش از حد محدود کند. آنها همچنین پنهان نکردند که دادههای کاربران مدلهای کلاس Mythos را بسیار بیشتر از حد معمول ذخیره و نظارت میکنند.
با این حال، اکنون تماشای اینکه آنتروپیک اهمیت خطرات درکشده مدلهای خود را کوچک جلوه میدهد و مینویسد این آسیبپذیریها «جزئی»، «از قبل شناختهشده» و «نسبتاً ساده» هستند، کمی عجیب به نظر میرسد.
وقتی آنتروپیک برای نخستین بار این کلاس از مدلها را تبلیغ کرد، به دنیا گفت که فناوریای با قدرت بیسابقه و پتانسیل آسیب واقعی به جهان خلق کرده است. دو ماه بعد، مدلی از کلاس Mythos به محصولی برای مصرف عمومی تبدیل شد و به عنوان یک قابلیت پرمیوم برای کاربران طرحهای Pro، Max، Team و Enterprise بدون هزینه اضافی (اما برای مدت محدود) در دسترس قرار گرفت. هدف آنتروپیک این بود که در تاریخ ۲۳ ژوئن، Fable ۵ را از این طرحها حذف کرده و استفاده از آن را منوط به پرداخت هزینهای جداگانه کند.
آنتروپیک ادعا میکند که اقدامات دولتی از این دست، در صورت تبدیل شدن به یک استاندارد، میتواند «عرضه تمام مدلهای جدید را برای همه ارائهدهندگان مدلهای پیشرو متوقف کند»؛ و شاید این حرف درست باشد. اما وقتی فرآیند معرفی یک محصول شامل تبلیغاتی است که ادعا میکند این فناوری نیازمند بازنگری جهانی در امنیت سایبری است، متوقف شدن عرضه آن در پی کشف حفرههای امنیتی و واکنش بیش از حد دولت، نباید مایه شگفتی شود؛ حتی اگر این واکنش بیش از حد، برای تجارت و کسبوکار آنها مضر باشد.
منبع: gizmodo
۲۲۷۳۲۳
توانایی هوش مصنوعی در هک بانکها نماینده مجلس آمریکا را به وحشت انداخت رئیس کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان آمریکا پس از مشاهده دموی عملکرد این فناوری گفت اکثر همکارانش اصلاً متوجه نیستند چه اتفاقی دارد میافتد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش دیجیاتو، مدل جدید هوش مصنوعی شرکت آنتروپیک، یعنی Mythos، با پاسخها و تواناییهای عجیب خود موجب نگرانی شدید «اندرو گاربارینو»، نماینده جمهوریخواه کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان آمریکا شده است.
گاربارینو در جریان گفتگو با برنامه «Fly Out Day» اعلام کرده که شرکت آنتروپیک در جریان یک دمو و شبیهسازی به اعضای کنگره نشان داده است که این مدل هوش مصنوعی جدید چگونه میتواند به سیستمهای بانکی نفوذ کند. به گفته گاربارینو، آنتروپیک از این مدل خواسته تا در یک بانک آسیبپذیری پیدا کرده و حسابها را خالی کند و مدل نیز دقیقاً همین کار را انجام داده است. هوش مصنوعی Mythos سپس توانست همین نقایص امنیتی را شناسایی و آنها را برطرف کند.
خطرات مدل هوش مصنوعی Mythos این دموها از سوی آنتروپیک و دیگر شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، نیاز مبرم دولت به اقدام سریع برای مهار تهدیدهای ناشی از این فناوری را برجسته کردهاند. بااینحال، گاربارینو اعتراف کرده که کنگره برای حل این مسئله کار بسیار سختی دارد. او اشاره کرده که مشکل اصلی این است که کنگره هنوز نمیداند پاسخ و راهکار چیست و باید چه کاری انجام دهد.
شرکتهای هوش مصنوعی و وزارت امنیت داخلی آمریکا همچنین به این کمیته نشان دادهاند که در صورت عبور مدل از موانع حفاظتی تعیینشده (یا همان جیلبریک)، چه اتفاقی رخ میدهد. گاربارینو در بخشی از صحبتهای خود فاش کرده که یک مدل نامشخص، طرحی دقیق درباره نحوه ربودن یک قانونگذار در مدت ۳۰ ثانیه ارائه داده است. او میگوید هکرها میتوانند گاردریلهای این مدلها را بشکنند و از آنها برای حمله به زیرساختهای حیاتی استفاده کنند.
این نماینده میگوید آژانسهای فدرال و کنگره باید پیش از انتشار عمومی این پلتفرمها، به آنها دسترسی داشته باشند. وی همچنین از فرمان اجرایی «دونالد ترامپ» که دولت را به آمادهسازی در برابر تهدیدات سایبری هوش مصنوعی ملزم میکند و یک چارچوب داوطلبانه برای دسترسی زودهنگام به مدلها ایجاد میکند، تمجید کرد. گاربارینو همچنین از پیشنویس طرح پیشنهادی «جی اوبرنولتی» و «لوری تراهان» برای ایجاد چارچوب فدرال هوش مصنوعی تقدیر کرد، اما گفت به واکنش سریع کنگره امیدی ندارد و حدود ۹۵ درصد از همکارانش اصلاً متوجه نیستند چه اتفاقی درحال رخ دادن است.
کاخ سفید درحالحاضر دسترسی عمومی به آخرین مدل آنتروپیک را مسدود کرده و گزارشها حاکی از آن است که از شرکت OpenAI نیز خواسته شده تا عرضه مدل بعدی خود را به تعویق بیندازد.
به دلیل قابلیتهای ایجنتمحور، این مدلها میتوانند بدون نیاز به فرمان انسان اقدام کنند؛ برای مثال میتوانند یک خط لوله گاز را قطع کنند یا میزان کلر موجود در ذخایر آب شهری را افزایش دهند. گاربارینو تأکید کرده که در این مدلها نهتنها توانایی یادگیری نحوه انجام کار وجود دارد، بلکه میتوان به آنها دستور داد تا آن کار را برای شما انجام دهند.
۲۲۷۲۲۷
گسترش کلاهبرداریهای سازمانی / هوش مصنوعی ساخت رسیدهای تقلبی را بهشدت افزایش داد تحقیق جدید نشان میدهد هوش مصنوعی با تولید فاکتورهای جعلی، ارزان و بینقص، کلاهبرداری سازمانی را آسانتر کرده است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش دیجیاتو، کلاهبرداری در هزینههای شرکتی تا همین اواخر مشکل بزرگی نبود؛ یک کارمند احتمالاً میتوانست مسافت پیمودهشده خود را بیشتر اعلام کند، یک رسید قدیمی رستوران را دوباره ارائه دهد یا فاکتورهای جعلی بسازد؛ اما این کارها نیازمند تلاش بود، مدارک معمولاً مشکوک به نظر میرسیدند و سود حاصل از آن به قدری کم بود که بسیاری از افراد چنین ریسکی نمیکردند. اما اکنون هوش مصنوعی مولد این معادله را تغییر داده است. کارمندان امروزی میتوانند در چند ثانیه و با تایپ چند کلمه در یک ابزار تصویرساز، رسیدهای بسیار قانعکنندهای بسازند که شبیه فاکتور رستوران، قبض ماهانه تلفن یا حتی یک سند واقعی به نظر برسد.
دادههای شرکت AppZen جهش خیرهکننده و وحشتناک رسیدهای ساختهشده با هوش مصنوعی را در یک بازه زمانی بسیار کوتاه نشان میدهد. محققان AppZen میگویند سهم رسیدهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در میان فاکتورهای جعلی، از صفر درصد در مارس ۲۰۲۵، به ۷۰.۸ درصد در اواسط مه ۲۰۲۶ رسیده است.
این شرکت فقط در ۱۲ ماه منتهی به اواسط مه، موفق شد ۱۴۷۱ رسید جعلی هوش مصنوعی را شناسایی کند که ۷۴۵ کارمند در ۱۷۴ شرکت مختلف آنها را ثبت کرده بودند و مجموعاً ۱۴۸ هزار و ۱۴۳ دلار ارزش داشتند. این ارقام فقط موارد کشفشده را نشان میدهند و مقیاس واقعی این کلاهبرداریها بسیار بزرگتر است. مدیر ارشد فناوری AppZen میگوید:« ابزارهای هوش مصنوعی اکنون رایگان، فوری و به قدری باکیفیت هستند که انسانها را به راحتی فریب میدهند؛ تا جایی که سهم استفاده از رسیدهای آماده و پولی در این مدت به ۲۹ درصد سقوط کرده است.»
افزایش نرخ جعل فاکتورها با هوش مصنوعی کارمندان اکنون استراتژی خود را تغییر دادهاند و به جای ثبت یک فاکتور درشت و پرخطر، انبوهی از رسیدهای جعلی با مبالغ بسیار کم را به سیستم مالی شرکت تحمیل میکنند. بررسیهای AppZen نشان میدهد که میانگین ارزش فاکتورهای قدیمی حدود ۱۸۲ دلار بود، اما میانگین رسیدهای هوش مصنوعی به ۱۰۱ دلار و عدد میانه به ۳۲ دلار کاهش یافته است.
این رقم ۳۲ دلاری هوشمندانه انتخاب شده است؛ زیرا در منطقهای قرار میگیرد که شرکتها تلاش میکنند فرایند تأیید آن را به سرعت و بدون دخالت انسان انجام دهند. مدیران مالی معمولاً برای صرفهجویی در زمان و هزینههای بررسی، آستانههای تأیید خودکار تعریف میکنند.
طبق تحقیق AppZen، کشور هند بیشترین تعداد ثبت فاکتورهای جعلی را با مبالغ کم به خود اختصاص داده است. در استرالیا نیز یک کارمند شرکت مخابراتی با ثبت ۱۱ رسید هوش مصنوعی توانست ۱۲ هزار و ۹۰۰ دلار ادعای خسارت کند. همچنین یک کارمند خردهفروشی عینک در اروپا ۴۵ رسید جعلی را در قالب ۱۵ گزارش مالی به شرکت خود تحویل داد.
۲۲۷۲۲۷
انقلاب خاموش در خانه/ چگونه هوش مصنوعی به یک دستیار خانگی تبدیل میشود؟ ورود هوش مصنوعی به زندگی روزمره دیگر یک ایده لوکس برای آینده نیست. بررسیهای میدانی نشان میدهد که نسل جدیدی از کاربران و متخصصان حوزه فناوری توانستهاند با استفاده از ابزارهای متنباز و سختافزارهای میانرده، مدلهای هوش مصنوعی را به صورت کاملاً محلی در خانههای خود مستقر کنند.
تینا مزدکی_امروزه پلتفرمهای هوش مصنوعی مولد فراتر از موتورهای جستجو یا ابزارهای اداری، نقش دستیارهای اجرایی را در امور روزمره ایفا میکنند. از شبیهسازی پروژههای کوچک ساختمانی و تغییرات دکوراسیون در کمتر از یک دقیقه تا استعلامهای آنی مشخصات کالا در حین گفتگوهای روزمره، همگی نشان از کاربردی شدن این فناوری در سطح عموم دارند. با این حال، بزرگترین تحول فعلی در بخش دستیارهای صوتی و اتوماسیون خانگی (Home Automation) در حال رقم خوردن است.
ضعف دستیارهای سنتی و تولد مدلهای باحافظه دستیارهای صوتی تجاری و سنتی مانند الکسا، گوگل هوم یا سیری سالهاست که به عنوان ابزارهایی فانتزی برای تنظیم تایمر یا پخش موسیقی استفاده میشوند. اما بزرگترین چالش این سیستمها، فقدان حافظه طولانیمدت و عدم درک متن و موقعیت (Context) است به طوری که یک دستور اصلاحی ساده پس از فرمان اول، معمولاً توسط این دستگاهها درک نشده و منجر به خطای سیستم میشود.
در مقابل، کارشناسان حوزه فناوری اکنون با متصل کردن سیستمهای فرمان صوتی به مدلهای هوش مصنوعی محلی (Local AI)، این ضعف را برطرف کردهاند. نسل جدید دستیارهای صوتی که به صورت بومی پیکربندی میشوند، به دلیل بهرهمندی از پردازش هوشمند، دستورات بعدی کاربر را بر اساس اقدامات قبلی خود تحلیل میکنند. در این ساختار، دیگر نیازی به برنامهریزی یا حفظ کردن فرمولها و دستورات صوتی سفت و سخت نیست و دستگاه میتواند عبارات کاملاً عامیانه و انسانی مانند «همه چراغها» یا «تهویه طبقه پایین» را به درستی اجرا کند.
موج نوین سیستمهای متنباز و حاکمیت دادهها تا همین چند سال پیش، اجرای یک مدل هوش مصنوعی در محیط خانه به دلیل نیاز به سختافزارهای گرانقیمت دیتاسنتری غیرممکن به نظر میرسید. اما امروزه با توسعه پردازندههای گرافیکی (Consumer GPUs)، مینیکامپیوترها و پلتفرمهایی مانند Ollama و Hugging Face، راهاندازی این سیستمها برای علاقهمندان به فناوری به شدت تسهیل شده است.
اگرچه مدلهای محلی و متنباز نظیر Llama، Gemma، Mistral یا Qwen از نظر ابعاد پردازشی هنوز عقبتر از غولهای تجاری و ابری جهان هستند، اما برای مدیریت یک خانه هوشمند کارایی فوقالعادهای از خود نشان میدهند. بزرگترین مزیت این روش، حفظ حریم خصوصی و مالکیت دادههاست چرا که تمام پردازشها درون شبکه داخلی خانه انجام شده و اطلاعات شخصی به سرورهای ابری شرکتهای بزرگ ارسال نمیشود. علاوهبر این، این سیستمها در زمان قطع اینترنت نیز به کار خود ادامه میدهند.
اتاق فرمان خانگی؛ از ایده تا واقعیت در نمونههای پیشرفته سیستمهای مدیریت خانگی که بر پایه پلتفرمهای متنباز مانند (Home Assistant) توسعه یافتهاند، شبکه پیچیدهای از سنسورها و کنترلرها در سراسر ساختمان مستقر میشوند. در این ساختار، باز و بسته شدن پردهها با زاویه تابش خورشید تنظیم میشود، سیستمهای آبیاری بر اساس حسگرهای رطوبت خاک عمل میکنند و مدیریت مصرف انرژی و باتریهای خورشیدی بر پایه قیمتگذاری پویای شبکه برق صورت میگیرد.
با ورود هوش مصنوعی به عنوان لایه ناظر بر این اتوماسیون، مدیریت این حجم از دادهها آسانتر شده است. اگرچه این حوزه هنوز تا تبدیل شدن به یک وسیله برقی مصرفی و عمومی برای تمام خانهها فاصله دارد و بیشتر در قلمرو متخصصان و علاقهمندان به فناوری (Tinkerers) جریان دارد، اما سرعت بالای عادی شدن این فناوری شگفتانگیز نشان میدهد که آینده خانههای هوشمند به کدام سمت هدایت میشود. آیندهای که در آن گفتگو با خانه به یک امر روزمره و بدیهی تبدیل خواهد شد.
منبع: newatlas
۵۸۳۲۳
خرید ۶۰ میلیارد دلاری ایلان ماسک اسپیساکس پلتفرم برنامهنویسی Cursor را با مبلغ ۶۰ میلیارد دلار تصاحب کرد تا جایگاه خود را در بازار هوش مصنوعی تثبیت کند.
به گزارش خبرآنلاین، شرکت اسپیساکس تنها چند روز پس از عرضه عمومی سهامش، از خرید پلتفرم برنامهنویسی Cursor با مبلغ ۶۰ میلیارد دلار خبر داد. این سرمایهگذاری سنگین، تلاشی برای تقویت جایگاه ایلان ماسک در رقابت با غولهای هوش مصنوعی است.
به نقل از زومیت، معاملهی جدید با هدف جذب مشتریان بزرگ سازمانی و کاهش فاصلهی تکنولوژیک با رقبایی نظیر OpenAI و انتروپیک انجام میشود.
این توافق چندان غیرمنتظره نبود. اسپیساکس در فروردین ماه توافق کرده بود که یا این پلتفرم را با قیمت ۶۰ میلیارد دلار بخرد و یا در صورت انصراف، مبلغ ۱۰ میلیارد دلار بهعنوان جریمه پرداخت کند.
مدیران اسپیسایکس در پروندهای که به کمیسیون بورس و اوراق بهادار ارائه شده، اعلام کردند که انتظار دارند معامله در سهماههی سوم سال ۲۰۲۶ نهایی شود.
ایلان ماسک پیشتر نارضایتی خود را از عملکرد ابزارهای کدنویسی xAI ابراز کرده بود. محصولات فعلی این شرکت در مقایسه با ابزارهایی مانند Claude Code و Codex عقبتر هستند.
خرید Cursor به اسپیساکس کمک میکند تا ابزارهای خودکارسازی کدنویسی را بهبود ببخشد. تقاضا برای ابزارهای برنامهنویسی کارآمد در سالهای اخیر رشد انفجاری داشته است.
صنعت نرمافزار اکنون به سمت «کدنویسی حسی» یا همان vibe coding حرکت میکند. این تغییر رویکرد، اهمیت پلتفرمهای هوشمند را بیش از گذشته نمایان کرده است.
۵۸۵۸
هوش مصنوعی به «سپر، سلاح و رادار» کسبوکارهای ایرانی تبدیل میشود مهدی محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در همایش «هوش مصنوعی در عصر بحران» با اشاره به اینکه مبنای تصمیمگیریهای اقتصادی و کسبوکار که سالها از آن استفاده میشد، در شرایط فعلی دیگر کارآمد نیست؛ گفت:«ما سالهاست که در ایران با شرایطی مواجهیم که در ادبیات کسبوکار به آن محیط متخاصم یا ناپایدار میگویند؛ محیطی غیرقابلپیشبینی که دیگر نمیتوان انتظار رفتارهای نرمال و سنتی از آن داشت.»
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش هوشیو، مهدی محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در همایش هوش مصنوعی در عصر بحران، گفت:«گزارش مؤسسه گلدمن ساکس نشان میدهد که تا سال ۲۰۳۰، حدود ۳۰۰ میلیون شغل دستخوش تغییر میشوند؛ یعنی یا از بین میروند یا نیازمند بازآموزی و ارتقای مهارت هستند، چرا که مهارتهای موجود دیگر کفاف بقا در آن مشاغل را نمیدهد. من در سال ۲۰۱۸ در مقالهای آیندهپژوهانه پیشبینی کرده بودم که هوش مصنوعی قاعده هرم مهارتها (کارهای تکراری و سطح پایین مثل منشی تلفنی) را هدف قرار میدهد. اما واقعیت برعکس شد! هوش مصنوعی اکنون رأس هرم مهارت یعنی مشاغل نیازمند هوشمندی و تخصص بالا (پزشکان، وکلا، اساتید دانشگاه) را هدف قرار داده است. البته این به معنای حذف این مشاغل در آینده نزدیک نیست؛ بلکه ما در آینده به پزشک، حقوقدان و استاد دانشگاهی نیاز داریم که به ابزارهای هوش مصنوعی مسلط باشد. تفاوت سطح عملکرد آدمها را میزان مهارت آنها در استفاده از AI تعیین خواهد کرد.»
شاخص طول عمر شرکتهای برتر (S&P ۵۰۰) او در ادامه به میانگین عمر ۵۰۰ شرکت بزرگ آمریکا اشاره کرد و افزود: «تغییرات تکاندهندهای را نشان میدهد:
دهه ۱۹۶۰: میانگین عمر شرکتها حدود ۶۴ سال بود. امروز: این عدد به ۱۵ سال رسیده است. «این یعنی در میان شرکتهای بزرگ دنیا، دیگر ردپایی از صنایع سنتی، فولاد و حتی بانکهای بزرگ دیده نمیشود؛ بخش عمده این شرکتها دیتامحور و مبتنی بر هوش مصنوعی هستند.»
ابرچالشهای فضای کسبوکار ایران این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه افزود: «ما در ایران با دو ابرچالش داخلی مواجهیم که با ابرچالش سوم یعنی تنشهای ژئوپولیتیک (جنگ) درآمیخته شده و یک محیط متخاصم را ساخته است. حتی اگر سایه جنگ کنار برود، آن دو ابرچالش در افق یک دهه آینده پابرجا خواهند بود. تقاطع این چالشها، یک رزونانس (تشدید) ایجاد کرده که رفتار اقتصاد را از جنس «ریسک سنتی» خارج کرده است. در ریسک سنتی، رفتارهای اقتصادی سینوسی و دارای دورههای رونق و رکود مشخص هستند و میتوان با تحلیلهای تکنیکال و فاندامنتال آینده را حدس زد. اما در ایران، ما تقریباً هیچ حدسی نسبت به آینده دو ماه بعد نداریم. در یک دهه گذشته (از سال ۱۳۹۰ تاکنون)، نرخ دلار در کشور بیش از ۲۰ برابر شده و ۷ بحران اقتصادی بزرگ را پشت سر گذاشتهایم؛ هیچ ابرکامپیوتری نمیتوانست چنین رفتاری را پیشبینی کند.»
اقتصاد نرمال در برابر اقتصاد ایران بنابر گفته محمدی در اقتصادهای نرمال دنیا، پیشبینیها حول یک رفتار نرمال (میانگین) انجام میشود و احتمال سناریوهای خیلی خوشبینانه یا بدبینانه بسیار کم است. کسبوکارها روی میانگین شرط میبندند، اما در اقتصاد متخاصم (منحنی دمچاق / نعل اسبی) که اقتصاد ما محسوب میشود، احتمال وقوع دو سناریوی حدی (خیلی خوشبینانه یا بسیار بدبینانه) به مراتب بیشتر از حالت میانگین است.
او در ادامه افزود: «برای آینده نزدیک ایران، من روی رفتار میانگین دو سال گذشته شرط نمیبندم؛ بلکه وضعیت یا به سمت رشد اقتصادی ۱۰ درصدی و تعامل کامل با غرب میرود، یا به سمت فروپاشی و شرایط بحرانی حاد و این همان مفهوم محیط VUCA است:
Volatily (نوسان شدید): تغییرات ناگهانی و بالا. Uncertainty (عدم قطعیت): نامشخص بودن آینده (مثل مشخص نبودن وضعیت تحریمها یا جنگ در ۶۰ روز آینده). Complexity (پیچیدگی بالا): تعدد متغیرهای تصمیمگیری داخلی و خارجی (بازیگران منطقهای و بینالمللی). Ambiguity (ابهام): نبود رگولاتوری شفاف بهویژه در فناوریهای نوظهور و ریسکهای زیرساختی مانند قطع اینترنت. دو ابرچالش اصلی کسبوکارهای ایرانی بنابر گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، دو ابر چالش اصلی کسبوکارهای ایرانی شامل شتاب فناوری جهانی و ناترازی عمیق حوزه انرژی و اقتصاد کلان پرتلاطم است؛ در بحث شتاب فناوری جهانی، نمونه بارز آن، تبدیل شدن یک شرکت تأمینکننده زیرساخت هوش مصنوعی (انویدیا) به بزرگترین شرکت دنیا در کمتر از ۴ سال است و. در بحث ناترازی عمیق حوزه انرژی و اقتصاد کلان پرتلاطم، بسیار بعید است تا ۵ سال آینده نرخ تورم در ایران به زیر ۳۰ یا ۲۰ درصد برسد. تورم بالا هزینه مبادله را به شدت افزایش میدهد. وقتی شفافیت کم و تورم بالا باشد، مردم داراییهای خود را قفل میکنند که این امر منجر به رکود عمیق میشود. ما به حداقل ۱۰ سال رشد اقتصادی ۷-۸ درصدی نیاز داریم تا صرفاً به جایگاه اقتصادی ۱۰ سال پیش خود بازگردیم.
محمدی در ادامه افزود: «به این دو چالش، اصطکاک ژئوپولیتیک (تقابل با ابرقدرتهای نظامی) را هم اضافه کنید تا متوجه شوید با یک «طوفان کامل» مواجهیم که در ۶ سطح فناورانه، اقتصادی، رقابتی، دادهای، سایبری و ژئوپولیتیک برای ما تخاصم ایجاد میکند.»
کیمیای محدودیت؛ از تابآوری تا پادشکنندگی بنابر گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در مواجهه با این طوفان، دو راه وجود دارد: «تسلیم شدن و تبدیل داراییها به طلا و ملک، یا استفاده از بحران به عنوان کاتالیزور توسعه.»
او در ادامه گفت: «اقتصاد ایران برای «توسعه» طراحی نشده (سالهاست درآمد سرانه ما حدود ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ دلار درجا میزند)، اما برای تابآوری (دوام در بحران) طراحی شده است. محدودیتها همیشه باعث نوآوری میشوند؛ دو نمونه بینالمللی در این زمینه وجود دارد:
اسرائیل: شاخص شدت تحقیق و توسعه (R&D Intensity – نسبت هزینه R&D به GDP) در اسرائیل حدود ۶.۵ درصد و بالاترین نرخ در دنیاست (در حالی که این عدد در آمریکا حدود ۳.۵ درصد و در ایران زیر ۰.۵ درصد است). تایوان: همواره زیر سایه تهدید چین بوده، اما امروز شرکت TSMC تایوان قلب تپنده انقلاب صنعتی سوم و چهارم و تولیدکننده ۷۰ درصد چیپهای الکترونیکی دنیاست.» بنابر گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران سیستمها در برابر بحران در سه حالت قرار میگیرند:« شکننده، تحت فشار خرد میشوند، تابآور، مانند فنر فشرده میشوند و پس از بحران به حالت عادی برمیگردند و پادشکننده، سیستمهایی که از بحران تغذیه کرده و خود را بهبود میدهند.»
او در ادامه افزود:«امروز زمان آن است که شرکتهای ایرانی ذهنیت سنتی را کنار گذاشته و مدلهای کسبوکار جدید و پادشکننده را بر پایه هوش مصنوعی خلق کنند؛ زیرا AI به شدت بهرهوری، سرعت توسعه، تنوع محصول و شخصیسازی را بالا میبرد. بحران انرژی (مثل قطعی ۵۰ درصدی گاز کارخانهها در زمستان و به تبع آن قطعی برق) تا سالها با ماست. در این شرایط، شرکتها باید خودشان دریچههای جدیدی مثل گذار به انرژیهای تجدیدپذیر خورشیدی را خلق کنند.»
استراتژی سهگانه هوش مصنوعی در کسبوکار (سپر، سلاح، رادار) بنابر گفته محمدی، برای جنگیدن در این محیط متخاصم، کسبوکارها به یک کیت ابزار استراتژیک نیاز دارند که هوش مصنوعی هر سه رکن آن را فراهم میکند:
۱. سپر (کاهش آسیبپذیریها) کارکردهایی از هوش مصنوعی که از کسبوکار و داراییهای شما در برابر ضربات محیطی محافظت میکنند.
۲. سلاح (افزایش قدرت تهاجمی) کارکردهایی که به شما اجازه میدهند مدلهای کسبوکار و جریانهای درآمدی جدیدی را با سرعت بالا خلق کنید.
۳. رادار (دید استراتژیک) نقش چشمِ بینای کسبوکار را در میدان جنگ بازی میکند تا محیط و موقعیت رقیب را رصد کرده و موقعیت خود را تنظیم کند.
در افق ۵ تا ۱۰ ساله پیشرو، بحرانها بخش جداییناپذیر روزمرگی کسبوکارهای ایرانی خواهند بود. عبور از این طوفان کامل، نیازمند هجرت از ذهنیت سنتی به ذهنیت پادشکننده و بهکارگیری هوش مصنوعی به عنوان سپر، سلاح و رادار سازمان است.
۲۲۷۲۲۷
